Miejsce strategii marketingowej w strukturze strategii przedsiębiorstwa

Wyodrębnienie strategii marketingowej spośród całokształtu strategii przedsiębiorstwa jest zadaniem ważnym ale niezwykle trudnym. Jest to ważna z dwóch powodów: po pierwsze dlatego, że problemy strategii różnią się w zależności od stopnia zarządzania przedsiębiorstwa i po drugie różnią się w zależności od podmiotowego zakresu działalności gospodarczej , dla którego są formułowane strategie. Jest to trudne ze względu na wzajemne uwarunkowanie i przenikanie się problemów strategicznych w całej strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa.

Dla wyznaczenia miejsca strategii marketingowej w strukturze przedsiębiorstwa istotne znaczenie ma przedmiotowy zakres tych strategii. Najogólniej mówiąc, przedmiotowy zakres strategii marketingowej obejmuje[1]:

  1. analizę i ochronę możliwości i zagrożeń rynkowych;
  2. identyfikację, analizę oraz wybór rynku docelowego (segmentów rynku);
  3. kształtowanie kompozycji instrumentów i działań marketingowych (marketingu – mix) dostosowanej do wybranego rynku (segmentów rynku).

Ze względu na swój zakres przedmiotowy strategie marketingowe nie powinny być utożsamiane ze wszystkimi strategiami przedsiębiorstwa.

Na strukturę strategii przedsiębiorstwa składają się trzy hierarchicznie uporządkowane elementy. Są to: globalna strategia przedsiębiorstwa, strategie poszczególnych sfer działania oraz strategie funkcjonalne[2].

Globalną strategię przedsiębiorstwa kształtuje naczelne kierownictwo, które nadzoruje interesy i operacje organizacji zajmującej się więcej niż jednym rodzajem działalności gospodarczej. Strategia przedsiębiorstwa polega na:

  • wyborze dziedzin działalności gospodarczej, w których przedsiębiorstwo chce uczestniczyć, oraz ustalenia tych, którymi nie jest zainteresowane;
  • pozyskaniu zasobów i ich alokacji między poszczególne rodzaje działalności.

Aby można było zrealizować twórcy strategicznego planu przedsiębiorstwa, zazwyczaj naczelne kierownictwo, muszą postawić wiele pytań, takich jak: jaką działalnością powinniśmy się zająć, a z jakiej się wycofać? Jakich klientów organizacja powinna obsługiwać? Jakie należy zastosować nowe technologie? Jak zarządzamy całą gamą naszej działalności, w jaki sposób zdobywamy i rozdzielamy zasoby na rodzaje działalności, którymi chcemy się zajmować? Strategia przedsiębiorstwa dotyczy działań podejmowanych przez organizację jako całość i takich, które powinna ona podjąć, oraz dąży do określenia roli, jaką odgrywa i jaką powinien odgrywać każdy z poszczególnych rodzajów działalności.

Strategie poszczególnych sfer działalności (strategie na poziomie strategicznych jednostek gospodarczych) służą sterowaniu interesami i operacjami określonej jednostki gospodarczej. Polegają one na :

  • określeniu zakresu danej sfery działalności gospodarczej;
  • wyborze rodzaju pożądanej przewagi konkurencyjnej;
  • określenie sposobu działania w danej branży lub danym segmencie rynku.

Stawia się tu takie pytania jak: W jaki sposób jednostka powinna konkurować w obrębie swojego rynku? Jakie wyroby czy usługi powinna oferować? Jakich klientów zamierza obsługiwać? Jak będzie kierować poszczególnymi funkcjami – produkcją, marketingiem, finansami itd. – aby sprostać celom rynkowym? Jak będzie rozdzielać zasoby wewnątrz jednostki? Strategia jednostki dąży do ustalenia sposobu postępowania na rynku i tego, jak powinna działać przy założonych zasobach i warunkach panujących na nim.

Wiele przedsiębiorstw prowadzi rozległe działania w różnych dziedzinach. Naczelni kierownicy takich przedsiębiorstw maja trudności z organizowaniem złożonych i zróżnicowanych działań ich firm. Jednym ze sposobów rozwiązania tego problemu jest tworzenie strategicznych jednostek gospodarczych. Strategiczna jednostka gospodarcza (SJG) grupuje w ramach wielogałęziowego przedsiębiorstwa wszystkie rodzaje działalności gospodarczej, zmierzające do wytworzenia określonego rodzaju wyrobu lub usług, i traktuje je jako pojedynczą jednostkę operacyjną. Centrala przedsiębiorstwa przygotowuje zbiór zaleceń dla SJG, które następnie opracowują własne strategie na poziomie jednostek operacyjnych. Centrala przedsiębiorstwa następnie przegląda plany SJG i w razie potrzeby negocjuje ich modyfikację. Przedsiębiorstwa jednorodne stosują strategię na poziomie jednostki operacyjnej, chyba że zamierzają rozszerzyć swoja działalność na inne dziedziny. W takiej sytuacji jednak potrzebna jest planowanie na poziomie przedsiębiorstwa.

Strategie funkcjonalne polegają na:

  • określeniu w jaki sposób dana funkcja ma sprzyjać pozyskaniu żądanej przewagi konkurencyjnej (zasady realizacji tej funkcji);
  • integracji i koordynacji danej funkcji z innymi funkcjami.

Strategia na poziomie funkcjonalnym tworzy ramy dla zarządzania takimi funkcjami jak: finanse, prace badawcze i rozwojowe, marketing, wytwarzanie, sprzedaż, zgodnie ze strategią na poziomie jednostki operacyjnej. Na przykład, jeśli strategia jednostki operacyjnej wymaga opracowania nowego wyboru, dział B+R sporządza plany przygotowania tego wyboru.

Taka struktura strategii przedsiębiorstwa może być podstawą wyróżnienia strategii marketingowej. Przy rozumieniu marketingu jako funkcji w przedsiębiorstwie strategie marketingowe można bezpośrednio zakwalifikować do strategii funkcjonalnych.

Strategie marketingowe można rozumieć jako strategie poszczególnych sfer działalności z punktu widzenia kryterium zakresu przedmiotowego. Strategie poszczególnych sfer działalności przedsiębiorstwa polegają bowiem głównie na określeniu sposobu działania w danej branży lub w danym segmencie rynku, a więc są zgodne z przedmiotowym zakresem strategii marketingowych.

Nie stanowiąc strategii globalnej przedsiębiorstwa, strategie marketingowe są ściśle z nią związane (niektórzy autorzy w bogatej na ten temat literaturze traktują strategię marketingową jako ekwiwalent dla strategii globalnej przedsiębiorstwa). Jest to tłumaczone tym, że formułowanie strategii marketingowych musi przebiegać zgodnie z zasadami formułowania globalnej strategii przedsiębiorstwa. Najbardziej widoczne jest to w przypadku struktury celów przedsiębiorstwa oraz sposobów ich osiągnięcia. Cele przedsiębiorstwa wyznaczają granice dla formułowania celów działalności marketingowej oraz alternatywne sposoby osiągania tych celów.

Na charakter formułowanych ogólnych celów przedsiębiorstwa i globalnej strategii jego działania wpływa fakt, że proces planowania strategicznego w przedsiębiorstwie jest czynnością, w której zaangażowane jest całe kierownictwo, w tym także odpowiedzialne za działalność marketingową. Wpływ ten rozszerza się, jeśli myślenie kategoriami marketingu przejawia się na wszystkich poziomach zarządzania przedsiębiorstwem i w całej strukturze organizacyjnej przedsiębiorstwa.

[1] Garbarski L., Rutkowski I., Wrzosek W., ”Marketing”, PWE, Warszawa 1994r. s.70.

[2] Dworzecki Z., Leśniak-Łebkowska G., ”Teoria i praktyka zarządzania przedsiębiorstwami”, Warszawa 1987, część I, s.12

Marketing w transporcie

Marketing jako zintegrowany zbiór instrumentów i działań związanych z badaniem i kształtowaniem rynku, służy osiąganiu przez firmę określonych celów działania. Głównym jednak celem używania technik marketingu jest uzyskanie przez przedsiębiorstwo przewagi konkurencyjnej. Podstawą marketingu jest orientacja rynkowa występująca zwłaszcza w sytuacji konkurencji na rynku. W transporcie konieczność kierowania się orientacją rynkową wzrasta w miarę rozwoju transportu własnego. Przyjęcie orientacji rynkowej jako podstawy marketingu  oznacza, że faza badawcza rozpoczyna się nie od procesu produkcji, lecz od postępowania nabywców i popytu. Punktem wyjścia jest tu konsument i jego potrzeby. Kierowanie się orientacją rynkową w transporcie nakazuje więc systematyczne badania zachowań konsumentów na rynku usług transportowych oraz potrzeb przewozowych[1].

Systematycznie aktualizowana wiedza o konsumencie jest ważnym komponentem systemu informacji marketingowej przedsiębiorstwa w procesie budowy systemu zaspokajania potrzeb klienta – jako systemu pozwalającego zwyciężać konkurencję[2]. Konsumenci usług transportowych stanowią wyodrębniony krąg klientów z charakterystycznymi dla niego wymaganiami, oczekiwaniami i preferencjami.

Systemem informatycznym wspomagającym współpracę z klientami jest system CRM (Customer relationship management). System ten pozwala na zbadanie określonych potrzeb konkretnego klienta, daje możliwość przygotowania oferty odpowiadającej oczekiwaniom klienta w krótkim czasie. Wiadomo, że nabywcy usług transportowych poszukują wartości i zadowolenia oraz materialnego potwierdzenia ich jakości w znamionach zewnętrznych, takich jak: jakość i marka środków transportowych, kompetencje pracowników, wygląd punktów obsługi, dostępność do usług. Nabywcy usług pozostają lojalni wobec wypróbowanych usługodawców, a przez to zmniejszają swoją wrażliwość na zwyżki cen. Dlatego traktowanie klienta w sposób indywidualny będzie skłaniało nabywców do stałych zakupów.

Strategia marketingowa jest częścią kompleksowej  strategii firmy, ukierunkowanej na zdobycie stałej przewagi konkurencyjnej. Elementem strategii marketingowej każdego przedsiębiorstwa transportowego powinno być budowanie zadowolenia klienta dzięki wysokiej jakości świadczonych usług i kompetentnej obsłudze. Całkowita wartość usługi transportowej dla klienta jest sumą korzyści, jakich oczekuje on od nabytej usługi.

Podejmując decyzję nabycia usługi transportowej, każdy konsument używa indywidualnej argumentacji.  W praktyce marketingowej, w celu odpowiedniego kształtowania zachowań konsumenckich, a w szczególności dla celowego przekształcenia potencjalnych klientów w nabywców, przedsiębiorstwa transportowe mają do dyspozycji szereg instrumentów. Stanowi je bogata lista narzędzi możliwych do zastosowania w ramach prowadzonej polityki marketingu – mix. Przedsiębiorstwa transportowe maja w zasadzie znaczną swobodę w zakresie tego typu przedsięwzięć, aczkolwiek powinny uwzględniać swoje mocne i słabe strony.

Każda firma zorientowana rynkowo powinna zorganizować dopływ strumienia informacji marketingowej niezbędnej w procesie podejmowania decyzji marketingowych. Informacje marketingowe powinny tworzyć system obejmujący ludzi, wyposażenie oraz procedury zbierania, segregowania  i dystrybucji informacji niezbędnej w procesie podejmowania decyzji.

Elementami systemu informacji marketingowej są:

  • system wewnętrznych rejestrów i sprawozdań,
  • system obserwacji otoczenia,]
  • system informacji rządowej ,
  • system badań marketingowych.

Badania marketingowe służą najgłębszym analizom wybranych zagadnień. Można  je zdefiniować jako „ systematyczne planowanie, zbieranie, analiza i przekazywanie danych i informacji istotnych dla sytuacji marketingowej, w jakiej znajduje się przedsiębiorstwo”.

Gromadzenie i analizowanie posiadanych informacji, uzyskanych z rynku znacznie usprawnia stworzenie bazy danych. Bazę danych można tworzyć z pomocą powszechnie używanych programów komputerowych ( AKCESS, EXCEL) oraz z pomocą wyspecjalizowanych programów informatycznych pozwalających na bardziej dokładniejsze analizowanie danych. Bazy danych są podstawą nie tylko dla działań marketingowych. Wszystkie działania decyzyjne podejmowane są na podstawie posiadanej, pogrupowanej informacji. Posiadanie bazy danych umożliwia przede wszystkim szybki dostęp do informacji o towarze (usłudze), informacji finansowej, ułatwia obieg dokumentacji wewnątrz firmy i w relacjach z klientami, kontrolowanie sytuacji w firmie. W przypadku firm transportowych posiadanie bazy danych umożliwia segregowanie wszystkich klientów według określonych kryteriów (kraj, region, miasto; stały klient, nowy klient; udziały w rynku), grupowanie wszystkich obsługiwanych punktów załadunku i rozładunku, co w konsekwencji ułatwia formowanie tras przewozów, wyliczanie najbardziej optymalnych tras z punktu widzenia kosztów i czasu, umożliwia szybkie wyliczenie kosztów przewozu.

Popyt na usługi transportu jest determinowany oddziaływaniem wielu czynników. O wiele prostsze jest badanie popytu efektywnego odnoszącego się do rzeczywistych warunków oferowanych przez funkcjonujący  system transportu.

Do podstawowych sposobów zbierania informacji o popycie efektywnym w transporcie należą:

  • bezpośrednie liczenie pojazdów, pasażerów i ładunków,
  • rozprowadzenie ankiet oraz przeprowadzenie wywiadów[3].

Do taniego i powszechnego sposobu przeprowadzenia wywiadów, a zwłaszcza ankiet należy zaliczyć przeprowadzenie ich drogą elektroniczną. Jest to szybki sposób dotarcia do klienta i względnie tani. Poza tym nabywcy coraz częściej korzystają z poczty elektronicznej i Internetu, jeżeli chodzi o odpowiedzi na oferty dostawców. Ponieważ jest to tańsze od rozmów telefonicznych i mniej czasochłonne.

[1] Transport, red. T. Rydzkowski, str. 264

[2] Kotler Ph., Marketing, Gebether I S-ka, Warszawa 1994, s.32

[3] Rydzkowski T., Transport, op. cit., str.273

Istota strategii przedsiębiorstwa i jej główne komponenty

Wśród czynników decydujących o sukcesie firmy w gospodarce rynkowej prawie zawsze wymienia się właściwą strategię działania. Termin strategia, pochodzący od greckiego słowa ”strategos”, kojarzono przez wiele setek lat ze sztuką prowadzenia wojny. Pod pojęciem tym rozumiano odpowiednie przygotowanie, organizację i użycie posiadanych sił i środków w taki sposób, aby w warunkach istniejących możliwości i ograniczeń osiągnąć zamierzony cel[1].

Inny kierunek znaczenia pojęcia strategii zaobserwować można dopiero w ostatnim czterdziestoleciu, gdzie słowo strategia stało się popularne w takich dziedzinach ludzkiej aktywności, jak polityka i gospodarka.

Jeśli chodzi o gospodarkę, a ściślej rzecz ujmując o sposób prowadzenia firmy, to najważniejszą przyczyną rozpowszechnienia się tej dziedzinie terminu ”strategia” wydaje się być rosnącą niepewność w działalności gospodarczej oraz związane z nią ryzyko.

Samo pojęcia strategii jest różnie rozumiane, co rzutuje na jej sens praktyczny. Według P. Druckera strategia polega na przeanalizowaniu obecnej sytuacji i jej zmianie, jeżeli jest to konieczne[2]. (1)

Simon uważa strategię za ciąg… decyzji określających zachowanie w pewnym przedziale czasu[3]. (2)

Chandler interpretuje strategię jako proces określania długofalowych celów i zamierzeń organizacji oraz przyjęcia kierunków działania, a także alokacji zasobów koniecznych dla realizowania tych celów[4]. (3)

Według S. Tillesa strategia to zbiór celów i głównych przedsięwzięć organizacyjnych[5]. (4)

Cannon uważa, że strategie są zbiorem decyzji wskazujących kierunek działania, który musi być podjęty aby osiągnąć cele organizacji[6]. (5)

Learned określa strategie jako wzorzec zamierzeń, celów lub zadań oraz głównych planów i sposobów osiągania tych celów, który jest sformułowany w taki sposób, iż definiuje otoczenie ekonomiczno-techniczne, w jakim dana organizacja działa lub ma działać, oraz czym dana organizacja jest lub ma by[7]. (6)

Według H. Uyterboevena strategia zapewnia organizacji zarówno kierunek jak i koherencję działań i jest zbudowana w kolejnych etapach: profil strategiczny, prognoza strategiczna, określenie zasobów, eksploracja alternatywy strategicznych, testy spójności i ostatecznie wybór strategii[8]. (7)

Ackoff uważa, iż strategia dotyczy długofalowych celów i sposobów ich osiągania, które wpływają na system jako całość[9]. (8)

Według W. Gluecka strategia to całościowy, zintegrowany plan działania zapewniający, iż główne cele firmy będą osiągnięte[10]. (9)

Mintzberg określa strategię jako sposób kształtowania relacji pomiędzy organizacją i jej otoczeniem: spójnymi wzorcami w strumieniach decyzji organizacyjnych dotyczących otoczenia[11]. (10)

Według J. Bowera strategia ekonomiczna jest definiowana jako take dopasowanie możliwości organizacyjnych do szans, które określa pozycję organizacji w jej otoczeniu[12]. (11)

M Porter uważa, że istotą określania konkurencyjnej strategii jest zdefiniowanie relacji organizacji względem otoczenia[13]. (12)

Według J. Lorscha strategia to… strumień decyzji podejmowanych w pewnym okresie czasu przez naczelne kierownictwo, który analizowany jako całość ujawnia cele, które kierownictwo chce osiągnąć oraz środki, którymi się posługuje[14]. (13)

Uważna analiza przytoczonych powyżej definicji wykazuje wyraźnie dużą różnorodność w rozumieniu tego pojęcia. Niektóre definicje zawierają elementy wartościujące (w potocznym rozumieniu często strategia to sensowne działanie, prowadzące do sukcesu), podczas gdy inne są ich pozbawione. Strategia bywa definiowana ze względu na otoczenie, w jakim działa przedsiębiorstwo, ale także ze względu na wewnętrzne aspekty funkcjonowania (np. kulturę organizacyjną). Strategia definiowana jest często w konwencji celów i środków, ale także ze względu na koherencję, spójność decyzji i działań, którą można empirycznie stwierdzić i przetestować. Strategia bywa definiowana w kategoriach bardzo konkretnych (np. decyzji i działań), ale także w kategoriach znacznie mniej uchwytnych i odnoszących się do swoistego ”charakteru” czy też ”tożsamości” przedsiębiorstwa.

Dotychczas nie wyodrębniono żadnych ewidentnych kryteriów naukowych pozwalających uznać jedno podejście do problematyki strategii za uniwersalne, lepsze od innych. Każde z nich oferuje trochę inny opis i wyjaśnienie fenomenu strategii, każde podkreśla trochę inne elementy czy też procesy wzbogacające dzięki temu nasze rozumienie złożoności rzeczywistych działań przedsiębiorstwa. Każde podejście może stanowić dla menedżerów pewien układ odniesienia do konstruowania strategii dopasowanych do potrzeb zarówno konkretnego przedsiębiorstwa jak i jego ekip kierowniczych. Z tego, więc punktu widzenia można, co najwyżej mówić o takich układach odniesienia, które uzyskały większą popularność i takich, które nie są powszechnie stosowane w praktyce przedsiębiorstwa.

Można je zgrupować w cztery główne ujęcia[15]. Pierwsze z nich, chyba najbardziej popularne, to traktowanie strategii jako tworzenie i wykonanie planu działania. Drugie ujęcie podkreśla strategiczne znaczenie określenia pozycji przedsiębiorstwa względem otoczenia. Strategia jest związana przede wszystkim z usytuowaniem przedsiębiorstwa w otoczeniu. Trzecie ujecie traktuje strategię jako względnie trwały wzorzec działania przedsiębiorstwa, jako zbiór pewnych trwałych reguł, sposobów reakcji wspierany kulturą organizacyjną. Wreszcie czwarte podejście do strategii przedsiębiorstwa jest związane z podkreśleniem procesu samoidentyfikacji przedsiębiorstwa, odkrywaniem i kształtowaniem jego tożsamości, własnego ”ja”.

Porównanie lub wręcz utożsamianie procesu tworzenia strategii z rozsądnym planowaniem jest bodaj najczęściej występującym w literaturze problematyki ujęciem. Wyraźnie widać takie ujęcie w definicjach 3, 4, 5, 6, 8 czy 9. Punktem wyjścia jest zrozumienie faktu, że strategia powinna zapewnić osiągnięcie zbioru pożądanych celów (stanów), które mają małą szansę samoczynnego zaistnienia. Bez względu na różnorodność podejść do zagadnienia strategicznych celów przedsiębiorstwa badacze i praktycy koncentrują swoją uwagę na zmiennych czasu oraz profilu działania. Cele strategiczna są więc odpowiedzią na pytanie czym powinno i czym będzie być musiało przedsiębiorstwo w dalekiej przyszłości. Oczywiście wybór celów jest ograniczony zarówno możliwościami samego przedsiębiorstwa jak i przewidywanymi stanami otoczenia. Dlatego naturalnym uzupełnieniem procesu formułowania strategicznych celów jest diagnoza samego przedsiębiorstwa oraz prognoza stanu otoczenia.

Potraktowanie strategii jako procesu ukierunkowanego na sprecyzowanie pozycji przedsiębiorstwa w otoczeniu jest szczególnie widoczne w definicjach 6, 10, 11 oraz 12, a więc definicjach pochodzących z przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Najbardziej oczywistym przykładem strategicznego znaczenia pozycji przedsiębiorstwa względem otoczenia jest sytuacja… monopolisty. Dążenie do osiągnięcia pozycji monopolu może mieć szkodliwe konsekwencje gospodarcze, może być prawnie zabronione, tym niemniej jest to w wielu przypadkach znacznie bardziej opłacalna strategia niż najlepsze nawet plany działania w warunkach zaostrzonej konkurencji.

Określenie strategii jako wzorca działania sugeruje, że większość przedsiębiorstw działa w sposób uporządkowany aplikując standardowe procedury operacyjne lub reguły postępowania do odpowiednich sytuacji. Role organizacyjne, podsystemy, zakresy obowiązków i kompetencje, sposoby rozwiązywania standardowych i nie standardowych problemów kształtują się powoli i selektywnie. Te lepsze lub bardziej skuteczne są wzmacniane, gorsze rozwiązania z czasem są odrzucane. W działaniu przedsiębiorstwa pojawia się wzorzec lub wzorce. Nie są one narzucone, raczej tworzą je dziesiątki decyzji podejmowanych na przestrzeni dłuższego czasy, zgodnie z jakąś logiką tworząc rozpoznawalny dla uczestników przedsiębiorstwa i/lub otoczenia porządek. Takie ujęcie strategii jest widoczne w definicjach 2, 5, 7 oraz 13. Zwolennicy takiego ujęcia optują za poglądem, że w rzeczywistości przedsiębiorstwa wypracowują strategie, rozumiane jako wzorce postępowania, metodą prób i błędów, tworzeniem reguł i procedur, utrwalaniem norm i wartości.

[1] Takie znaczenie nadają strategii encyklopedie naukowe. Na przykład Websters New World Dietionary definiuje strategię jako ”naukę o planowaniu i kierowaniu operacjami militarnymi” (Cyt. wg Ch. Hill, G. Jones, , Strategic Management. An Integrated Approach, Houghton Mifflin Company, Boston 1992r. s.7)

[2] Drucker P. F., The Practice of Management, New York 1954r. s.17.

[3] Por. Simon H. A., Działanie administracji, Warszawa 1976r. s.163.

[4] Por. Chandler H. D., Strategy and Structure, The M. I. T. Press, Cambridge – Massachusetts 1962r. s.13

[5] Por. Tilles S., How to Evaluate Corporate Strategy, ”Harvard Business Review” July – August 1963r. s.12

[6] Por. Cannon J. T., Buiness Strategy and Policy, New York 1968r. s. 9.

[7] Por. Learned E. P., Christiansen R. C., Andrews K. R., Guth W. D., Business Polisy: Text and Cases, Homewood III, 1969r. s.15.

[8] Por. Uyterboeven H., Aekerman R., Rosenbluum J. W., Strategy and Organization, Homewood III, 1973r. s. 9-10.

[9] Por. Ackoff R.L., Redesigning the Future, New York 1974r. s.29

[10] Por. Glueck W., Business Polisy, Strategy Formation and Management Action, New York 1976r.s.3

[11] Por. Mintzberg H., The Structuring of Organization, Englewood Cliffs 1979r. s. 25.

[12] Por. Bower J. L., Business Polisy: Text and Cases, Naw York 1979r. s. 247.

[13] Por. Porter M., Competive Strategy, New York 1981r. s.3.

[14] Por. Lorsch J. W., Managing Culture: The Invisible Barrier to Strategic Change, California Mangament Review, Winter 1986r. s.8.

[15] Obłój K., Koncepcje strategii organizacyjnej,  ” Przegląd Organizacji” 1988r. nr 11 s.1-4.

Volvo a konkurencja

Volvo to samochody klasy Premium, wybierane przez najbardziej wymagających klientów, oczekujących wysokiej jakości, komfortu i luksusu. W segmencie premium liderami sprzedaży są producenci niezmiennie oferujący auta spełniające oczekiwania tej grupy klientów. Dlatego też w pracy jako bezpośrednich konkurentów Volvo wzięto pod uwagę samochody marek: Mercedes, BMW, Audi, Saab, Jaguar.

Konkurentem dla marki Volvo, aczkolwiek należącym do tego samego koncernu (Ford), jest Jaguar – szczególnie w klasie samochodów typu „limuzyna”. Samochody Jaguar to kombinacja luksusu, prestiżu i sportowego charakteru.

Zmiana strategii produktowej Jaguara wpływa znacząco na wyniki sprzedaży firmy. Nowe XJ, oraz sportowa limuzyna S, model S-TYPE R oraz nagrodzony nowy model X-TYPE znacznie poszerzyły ofertę limuzyn sportowych Jaguar, tworząc kompleksową i różnorodną linię produktów od czasu powstania firmy w 1922 roku. Od tego czasu Jaguar stopniowo zmieniał profil działalności z producenta motocykli stając się jedną z najbardziej liczących się na świecie firm produkujących luksusowe limuzyny i samochody sportowe.

Gama modeli X-TYPE łączy w sobie niesamowite osiągi oraz niezwykłą zwrotność i sterowność z tradycyjną wykwintnością Jaguara, a innowacyjna technologia sprawia, że X-TYPE jest pierwszy w swojej klasie. Również Jaguar S-TYPE nawiązuje stylem do korzeni i tradycji firmy: luksusu i sportowego stylu.

Obecnie marka Jaguar kojarzy się z doskonałymi osiągami, jakością, luksusem i stylem. Firma od 1999 roku notuje wysoką sprzedaż, co świadczy o rosnącym zainteresowaniu produktami Jaguar wśród nabywców luksusowych samochodów na całym świecie. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom swoich klientów Jaguar złamał kanony postrzegania firmy i wprowadził w 2002 roku pierwsze kombi w swojej historii, a do oferty silnikowej dołączył także Turbo Diesel (2.0 z Forda Mondeo).

Kolejnym konkurentem koncernu Volvo jest firma Mercedes-Benz. Podobnie, jak Jaguar, Mercedes „wygrywa” z Volvo samochodami typu „limuzyna” (Mercedes S-Classe), których to brakuje w obecnej ofercie Volvo.

Marka Mercedes-Benz plasuje się również na czołowych pozycjach w zakresie sprzedaży samochodów osobowych z napędem na cztery koła i pojazdów terenowych (Mercedes G-Classe).

Mercedes-Benz znany jest w Polsce od dziesięcioleci, a zainteresowanie pojazdami tej marki ciągle rośnie. W 2003 r. spółka Daimler Chrysler Automotiv Polska (dystrybutor marki Mercedes w Polsce) osiągnęła 27% wzrost sprzedaży. Po wielkim sukcesie rynkowym modelu A-Classe (mały Van) koncern nieustannie powiększa ofertę. We wrześniu 2004r pokaże na targach w Paryżu, gotowe do produkcji na wiosnę 2005 roku kolejne modele w segmencie dotąd nieznanym w tej klasie aut. Takimi modelami maja być samochody B-Classe (5-drzwiowy, 5-miejscowy kompakt) i R-Classe (5-drzwiowy, 6-miejscowy z napędem na 4 koła, pneumatycznym zawieszeniem, sportowe kombi).

Następnym konkurentem dla Volvo jest marka BMW. BMW przez ostatnie trzydzieści lat zdobyła bardzo silną pozycję. Mocne ukierunkowanie na modele wyścigowe i usportowione sprawiło, że marka ta nieodłącznie kojarzy się z przyjemnością prowadzenia. Synonimem tego stały się slogany reklamowe „Freude am fahren” (przyjemność prowadzenia) oraz „the Ultimate Driving Machine” (najdoskonalsza maszyna przeznaczona do jazdy). Skrót BMW pochodzi od nazwy bawarskiej fabryki silników spalinowych. Dla firmy zawsze bardzo ważne były silniki oraz stosowane w nich rozwiązania techniczne. Samochody BMW kojarzą się z dużą mocą silników i napędem przekazywanym na koła tylne.

W ciągu ostatnich dziesięcioleci BMW zbudowało również bardzo silny wizerunek wysokiej jakości sprawiając,że produkty firmy stały się pożądane przez szerszą grupę klientów. Mimo to BMW wciąż postrzegane jest jako indywidualistyczna marka odwołująca się do określeń „ja/mnie”, w przeciwieństwie do nowoczesnego podejścia Volvo: „ja/my”.

Kolejnym konkurentem jest Audi – marka należącą do grupy VAG (Volkswagen AG). Firma zaczęła zmieniać wizerunek swych produktów z popularnych na zaawansowane technologicznie w końcu lat 70- tych.

Hasło „Vorsprung durch Technik” (przewaga dzięki technice), tłumaczone lub w oryginale, jest używane w celu wzmocnienia wizerunku niezwykle zaawansowanego technicznie produktu. Pierwszy model Quattro oraz udział w rajdach nadały nazwie Audi sportowego wydźwięku. Później Audi brało udział w wyścigach samochodów seryjnych oraz sportowych. Audi ostatnio znalazło się w grupie marek sportowych w obrębie grupy VAG, wraz z Seatem i Lamborghini.

Nieustannie podnosząc jakość wykonania i wykończenia Audi osiągnęło w tym zakresie wysoki poziom. Wraz ze stosunkowo niską produkcją (około 700 tys. sztuk rocznie) stawia to Audi w gronie marek ekskluzywnych. Na wielu rynkach Audi jest najbliższym rywalem Volvo.

Saab jest bezpośrednim konkurentem Volvo. Saab jest bardzo małym, o około dwie trzecie mniejszym od Volvo producentem samochodów niszowych. W 1991 roku General Motors wykupił 50% udziałów szwedzkiego producenta samochodów, pozostałe 50% przejął w 2000 roku.

Dawniej Saab miał bardziej sportowy wizerunek niż Volvo, które głównie koncentrowało się na bezpieczeństwie. Saab wykorzystywał również powiązania z przemysłem lotniczym w celu wzmocnienia skojarzeń z nowoczesną technologią. Po latach stopniowego rozmywania się wyrazistej tożsamości Saaba, obecnie firma silnie koncentruje się na sportowym wizerunku, zarówno w zakresie wzornictwa i charakteru samochodów, jak i zorientowanego na sport przekazu reklamowego, sponsorowania materiałów prezentowanych w salonach itp.

1927 – Zamontowanie pierwszej przedniej szyby z automatycznymi wycieraczkami
1944 – Stalowa klatka bezpieczeństwa w części dla pasażerów
1944 – Laminowana szyba przednia (15 lat później stały się wymogiem określanym przepisami)
1958 – Trzypunktowe pasy bezpieczeństwa – opatentowane przez Nilsa Bohlina, inżyniera Volvo
1959 – Zastosowanie trzypunktowych pasów bezpieczeństwa w niektórych modelach Volvo
1960 – Wyściełana deska rozdzielcza
1967 – Zastosowanie trzypunktowych pasów bezpieczeństwa na tylnych, zewnętrznych siedzeniach
1970 – Pierwsza w branży analiza wypadkowa; powstanie zespołu badawczego
1973 – Elektryczny system odmrażanie tylnej szyby jako standardowe wyposażenie we wszystkich modelach Volvo
1984 – Zainstalowanie ABS w układzie hamulcowym
1987 – Zastosowanie trzypunktowych pasów bezpieczeństwa na tylnym, środkowym siedzeniu
1991 – Zintegrowana poduszka podwyższająca dla dzieci
1992 – Układ ochrony przed skutkami uderzeń bocznych (5 lat później stał się wymogiem określanym przepisami)
1995 – Pierwsze boczne poduszki powietrzne
2000 – System ochrony przed urazami kręgów szyjnych (WHIPS)
2003 – Pierwszy pojazd typu SUV z układem ochrony w czasie dachowania pojazdu (ROPS) i układem stabilizacji przechyłu (RSC)

Sytuacja uległa zmianie, gdy w 1992 roku Volvo przedstawiło model 850. Wielu uznało, że Volvo reprezentuje sportowy charakter i wysoki poziom techniczny co najmniej porównywalny z Saabem.

Saab dąży do stworzenia stylistyki nowoczesnego, kreatywnego „skandynawskiego wzornictwa”, widocznego w sposobie projektowania materiałów drukowanych, informacji internetowych oraz reklam, jak również eksponowanego w tych salonach, których wystrój zmieniono zgodnie z nową filozofią marki.

Volvo Auto Polska, jako pierwsza w Polsce firma importująca samochody klasy Premium, wprowadziła cenniki swoich modeli w złotówkach, z gwarancją niezmienności od momentu złożenia przez klienta zamówienia do momentu odbioru samochodu. Pozostałe firmy z tego segmentu posiadają cenniki w Euro, a cenę samochodu ustala się na podstawie przeliczania na złotówki wg aktualnego, w danym momencie kursu.

Po wejściu Polski do Unii Europejskiej importerzy samochodów osobowych podnieśli ceny, wyrównując je z cenami europejskimi. Volvo, jako jedyny importer tego nie uczynił, utrzymując ceny swoich samochodów na poziomie cen z lutego 2004r. W porównaniu z konkurencją ceny samochodów Volvo są najniższe (rys.6) -co, szczególnie w Polsce, jest dla marki dużym plusem.

Mimo silnie rozwijającej się konkurencji Volvo nadal przoduje w zakresie bezpieczeństwa jazdy oraz ochrony środowiska. Nieprzerwane prace nad doskonaleniem jakości i niezawodności, a przede wszystkim bezpieczeństwa użytkowników sprawiają, że koncern Volvo odnotowuje z roku na rok coraz większą sprzedaż. Marka Volvo znana jest na wszystkich kontynentach. Przyjęła się nawet na tak wymagających rynkach, jak rynek amerykański czy azjatycki (Malezja, Japonia, Singapur).

Charakterystyczna dla Volvo szwedzka stylistyka znajduje wielu miłośników. Atletyczna sylwetka podkreślona obłymi bokami, charakterystyczne kształty maski silnika z lekko wysuniętym dziobem atrapy chłodnicy i tylne lampy są jak znak firmowy Volvo. A przy tym wszystkim slogan reklamowy „Volvo for life” mówi sam za siebie.

1972 – Volvo pierwszym producentem samochodów zobowiązującym się dbać o środowisko (Konferencja Narodów Zjednoczonych)
1976 – Volvo wprowadza pierwszy 3-stopniowy katalizator redukujący emisję szkodliwych substancji o 95%
1983 – Volvo wprowadza w firmie politykę ochrony środowiska
1987 – Volvo prezentuje system chemicznego oczyszczania (Torslanda)
1989 – Volvo rozpoczyna w fabrykach audity środowiskowe
1989 – Volvo wspomaga segregację śmieci poprzez wprowadzenie odpowiednich oznakowań na plastikowych częściach aut
1989 – Volvo pierwszym producentem wycofującym rozpuszczalniki z materiałów chroniących przed korozją
1990 – Brak azbestu we wszystkich samochodach Volvo
1991 – Volvo prezentuje efektywny, oparty na wodzie system lakierniczy (Torslanda)
1992 – Volvo wprowadza Environmental Concept Car
1993 – Volvo wprowadza R134A (bezfreonowy czynnik chłodniczy w klimatyzacji) i otrzymuje Ozone Protection Award (nagroda EPA)
1996 – Volvo wypuszcza na rynek USA testową flotę samochodów z silnikami dwupaliwowymi (metan i benzyna)
1997 – Volvo prowadza w Ameryce Północnej program szkolenia środowiskowego dla pracowników
1998 – Volvo wprowadza pierwszą trójstronną deklarację ochrony środowiska (Environmental Product Declaration)
1999 – Volvo pierwszym producentem samochodowym, którego większość samochodów oznaczona jest symbolem LEV (niska emisja spalin)
1999 – Volvo wprowadza PremAir ®, system konwersji ozonu w tlen
1999 – Volvo włącza do programu wymiany samochodów również części używane regenerowane
2000 – Volvo Cars (Ameryka Północna) otrzymuje certyfikat jakości ISO 14001

Kreacja Wizerunku Volvo

Kreacja Wizerunku Volvo dała podwaliny naczelnym wartościom firmy Volvo, którymi są: bezpieczeństwo, ochrona środowiska i jakość. Wartości te symbolizują zaangażowanie w ochronę życia i zdrowia kierowców Volvo, ich pasażerów, a także wszystkich osób, które zetknęły się z produktem Volvo.

Tak wykreowany wizerunek sprawia, iż mimo silnie rozwijającej się konkurencji Volvo nadal przoduje. Nieustanne prace nad doskonaleniem jakości i niezawodności, a przede wszystkim bezpieczeństwa użytkowników sprawiają, że koncern Volvo odnotowuje z roku na rok coraz większą sprzedaż. Marka Volvo znana jest na wszystkich kontynentach.

Marki trwają i trwać będą, a klienci będą mieli przekonanie o ich wartości, i będą dokonywać wyborów, dlatego wszystkim firmom nie pozostaje nic innego jak pójść za hasłem Pierwszej Kampanii Gospodarczej na rzecz nowych marek, i „zadbać o swoją markę”.

Sposobów na to jest wiele, jednak ostateczny wybór strategii budowy marki, jej planowanie, jak i późniejsza kontrola jest już czynnością wymagającą nieustannego śledzenia rynku, zachowań konkurencji, a przede wszystkim zmieniających się wymogów nabywców.

SPIS TABEL

  1. Filozofia ochrony środowiska prezentowana przez koncern Volvo…………………………………….. 47
  2. Nagrody i wyróżnienia dla Volvo S60………………………………………………………………………………….. 49
  3. Nagrody i wyróżnienia dla Volvo V70…………………………………………………………………………….. 50
  4. Nagrody i wyróżnienia dla Volvo XC70………………………………………………………………………………. 51
  5. Nagrody i wyróżnienia dla Volvo S80………………………………………………………………………………. 52
  6. Nagrody i wyróżnienia dla Volvo XC90 w poszczególnych krajach……………………………………. 55
  7. Cechy osobowe mieszkańców Szwecji wpływające na postrzeganie wizerunku
    produktu tego kraju……………………………………………………………………………………………………………… 56
  8. Cechy kształtujące postrzeganie samochodów osobowych produkowanych

przez wybrane kraje………………………………………………………………………………………………………….      57

  1. Cechy wpływające na postrzeganie wizerunku samochodów osobowych

produkowanych przez Szwedów………………………………………………………………………………………. 57

  1. Główne czynniki wpływające na postrzeganie wizerunku samochodów
    osobowych produkowanych przez Szwedów………………………………………………………………. 58
  2. Wydatki reklamowe w zł. Volvo Auto Polska w latach 2002 i 2003………………………………… 67
  3. Analiza SWOT dla marki Volvo – atuty i słabości………………………………………………………… 72
  4. Innowacje Volvo w zakresie bezpieczeństwa………………………………………………………………. 73
  5. Wyniki testów EuroNCAP dla poszczególnych modeli Volvo………………………………………….. 74
  6. Innowacje Volvo w zakresie ochrony środowiska……………………………………………………………. 75
  7. Volvo i konkurencja – warunki gwarancji…………………………………………………………………………. 79
  8. Analiza SWOT marki Volvo – szanse i zagrożenia……………………………………………………………. 80

SPIS RYSUNKÓW

  1. Tożsamość a wizerunek marki……………………………………………………………………………………….. 5
  2. Przebieg procesu wyboru marki………………………………………………………………………………………. 11
  3. Schemat działania systemu IDIS……………………………………………………………………………………….. 43
  4. Standardy bezpieczeństwa w nowym Volvo S40 z podziałem na trzy obszary.. 44
  5. Wyniki testu EuroNCAP Volov XC90 2003r………………………………………………………………….. 53
  6. Pozycjonowanie cenowe wybranych modeli Volvo……………………………………………………………. 64
  7. Zintegrowana komunikacja marketingowa koncernu Volvo……………………………………………… 66
  8. Hasło reklamowe Volvo V70………………………………………………………………………………………….. 70
  9. Reklama Volvo V40……………………………………………………………………………………………………………. 70

SPIS ZDJĘĆ

  1. Volvo PV4 1927r…………………………………………………………………………………………………………….. 36
  2. Limitowana seria – Volvo PV444 Carioca………………………………………………………………………. 37
  3. Rodzinny samochód – Volvo PV444 …………………………………………………………………………………. 37
  4. Pierwsze Volvo w wersji kombi – PV445 ………………………………………………………………………… 38
  5. Najbezpieczniejszy samochód świata – Volvo 144…………………………………………………………….. 39
  6. Popularne w latach 70-tych kombi – Volvo 240 …………………………………………………………….. 39
  7. Nowa koncepcja kombi – Volvo 740 …………………………………………………………………………….. 40
  8. Nowe dynamiczne Volvo – model 850 ………………………………………………………………………….. 41
  9. Volvo S40……………………………………………………………………………………………………………………….. 42
  1. Volvo V50…………………………………………………………………………………………………………………………. 46
  2. Volvo S60…………………………………………………………………………………………………………………….. 48
  3. Volvo C70……………………………………………………………………………………………………………………. 49
  4. Volvo V70…………………………………………………………………………………………………………………………. 50
  5. Volvo XC70………………………………………………………………………………………………………………….. 50
  6. Volvo S80…………………………………………………………………………………………………………………….. 52
  7. Volvo XC90…………………………………………………………………………………………………………………. 52
  8. Reklama z lat 70-tych – Volvo 144………………………………………………………………………………. 69
  9. Prototyp Volvo V30………………………………………………………………………………………………………….. 78

Bibliografia:

  1. Altkorn Jerzy, Strategia marki, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne S.A., Wa-wa 1999
  2. Bezpieczeństwo – tylko Volvo, Polski Klub Volvo, 2004
  3. Black Sam, Public Relations, Dom Wydawniczy ABC, Kraków 2001,
  4. Borkowski Janusz, Bezpieczniej! Systemy bezpieczeństwa Volvo, „Auto Świat” 43/2003
  5. Borkowski Janusz, Elektronika czyni cuda. Elektroniczne systemy Volvo, „Auto Świat” 11/2003
  6. Czarnowski Piotr, Kadragic Alma, Public relations czyli promocja reputacji. Praktyka działania, Drukarnia Wydawnictw Naukowych S.A., Łódź 1997
  7. Dylematy skutecznego zarządzania przedsiębiorstwem, Zeszyty Naukowe pod redakcją Dariusza Tworzydło, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, Rzeszów 2000
  8. Garlicki Jan, Badania przedpromocyjne i skuteczności promocji, Międzynarodowa Szkoła Menedżerów, Warszawa 1995
  9. Goban-Klas Tomasz, Public realations czyli promocja reputacji. Pojęcia, definicje, uwarunkowania, Drukarnia Wydawnictw Naukowych S.A., Łódź 1997
  10. Gregory Anne (red.), Public relations w praktyce, Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 1997
  11. Historia firmy Volvo, Klub Miłośników Volvo, 2004
  12. Ideał jutra – nowe Volvo V50, „Magazyn Volvo”, wiosna 2004
  13. Jamiołkowski Adam, Kompakt klasy premium. Pierwsza jazd Volvem S40,
    „Auto Świat” 48/2003
  14. Kobiece Volvo, Volvo Car Corporation, 11.2003
  15. Kotler Philip, Marketing – analiza, planowanie, wdrażanie i kontrola, Gebethner i S-ka W-wa 1994,
  16. Krall Jacek, Silna marka. Istota i kreowanie, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne S.A., W-wa 2001,
  17. Krall Jacek, 13 zasad zarządzania marką, Marketing w praktyce nr 2 (48) luty 2002,
  18. Kto czym jeździ?, „Auto Świat” 13/2002
  19. Malinowska Mirosława, Komunikacja wewnętrzna w kształtowaniu wizerunku firmy w otoczeniu
  20. Manual Volvo dla doradców ds. sprzedaży, materiały szkoleniowe Volvo Auto Polska,
  21. Możdżyński Bogdan, Krótka historia Volvo i pomysłów jego konstruktorów, Polski Klub Volvo 2004
  1. Mruk Henryk, Rutkowski Ireneusz, Strategia produktu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1999,
  2. Murdoch Anna, Język public relations. Jak promować firmę, Wydawnictwo Poltext, Warszawa 1998
  3. Nowe Volvo V50 – bezpieczne sportowe kombi, Volvo Car Corporation, 12.2003
  4. Nowe Volvo V50 – .stworzone zgodnie z reprezentowaną przez Volvo filozofią ochrony
    Środowiska, Volvo Car Corporation, 12.2003
  5. Przedpełski Andrzej, ABC znaku firmowego, Aida 3/95,
  6. Przybyłowski Krzysztof, Steven W. Hartley, Roger A. Kerin, William Rudelius, Marketing, Dom wydawniczy ABC Sp. z o.o., Warszawa 1998,
  7. Przyjechali Szwedzi: Audi A4, Saab 9-3, Volvo S60, „Auto Świat” 2/2003
  8. Raki i Volvo – czyli jak to się wszystko zaczęło, Klub Miłośników Volvo, 2004
  9. Rzeczywistość drogowa odtworzona w laboratorium zderzeniowym Volvo Cars,
    Volvo Cars Corporation, 09.2003
  10. Serwatowski Władysław, Heraldyka biznesu, Aida 10/96,
  11. Siewierska-Chmaj Anna, Zaborowska Ewa, Funkcja public relations w zarządzaniu
    przedsiębiorstwem, Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, Nr 4/2000
  1. Skała Marek, PR między Kotlerem a wymaganiami dzisiejszego rynku, info-pr 2003
  2. Sobkowiak Monika, Historia Volvo, Polski Klub Volvo, 2004
  3. Solidny jak… Volvo, „Auto Świat” 5/2003
  4. Sznajder Andrzej, Promocja i jej formy jako element marketingu, Międzynarodowa Szkoła Menedżerów Sp. z o.o., Warszawa 1995
  5. Sztucki Tadeusz, Sztuka pozyskiwania nabywców, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 1999
  6. Szuman Monika, Dobski Paweł, Dobra marka znaczy wiele, Manager, kwiecień 1997,
  7. Szymczak Jadwiga, Ankiel-Homa Magdalena, Wpływ kraju pochodzenia na wizerunek marek samochodów osobowych, „Marketing i Rynek” 2/2004
  8. Tworzydło Dariusz, Wróbel Grzegorz, Promocja – sztuka komunikacji, Grupa Inwestor, Rzeszów 2000
  9. Tworzydło Dariusz, Public relations, teoria i studia przypadków, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, Rzeszów 2003
  10. Urbanek Grzegorz: Marketingowe i prawne aspekty wyboru nazwy dla marki. Marketing i Rynek 3/96
  11. Usakowski Paweł, Grządka Marcin, Optymizm na czterech kółkach, „Media & Marketing”, nr 7, 1-14 kwietnia 2004
  12. Usakowski Paweł, Volvo intensyfikuje wsparcie marketingowe, „Media & Marketing” nr 5, 4-17 marca 2004
  1. Volvo – Barcelona 2004, Materiały szkoleniowe Volvo Auto Polska, 2004
  2. Volvo Car Corporation prezentuje nowatorskie rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa
    jazdy, Volvo Car Corporation, 01.2004
  3. Volvo dźwignią reklamy, Klub Miłośników Volvo, 2004
  4. Volvo for business, materiały dla klientów Volvo Auto Polska 2004
  5. Volvo S40 i Volvo V50, szkolenie sprzedażowe,
    materiały szkoleniowe Volvo Auto Polska 2004
  6. Volvo S40 T5 szyk, elegancja i piekielna moc, „Auto Świat” 39/004
  7. Volvo S40, cechy i korzyści, materiał szkoleniowe Volvo Auto Polska, 2004
  8. Volvo S40, inside story, materiały dla klientów Volvo Auto Polska 2004
  9. Volvo S80 najbezpieczniejszym samochodem świata, Volvo Car Corporation, 12.2000
  10. Volvo toczy się już od 75 lat. Dzieje Volvo 1927-2002, „Auto Świat” 16/2002
  11. Volvo V50: dynamiczne kombi, „EuroFlota” wrzesień 2004
  12. Volvo XC90, materiały dla klientów Vovlo Auto Polska 2003
  13. Volvo zwiększa bezpieczeństwo, Vovlo Car Corporation, 01.2004
  14. Władcy przestrzeni. 50 lat kombi Volvo, „Auto Świat” 15/2003
  15. Wójcik Krystyna, Public relations od A do Z, Agencja Wydawnicza Placet, Wa-wa 2001
  16. Zboralski Marek, Nomen omen, czyli jak nazwać firmę i produkt,
    Business Press, Wa-wa 1995,

61.            Zrałek Jolanta, Relacje między public relations a marketingiem, info-pr 2003

Alfabetyczny katalog wybranych stron internetowych polskich księgarń

a.   Księgarń, sklepów internetowych i antykwariatów:

– Aaron

Oferta tej księgarni internetowej jest bardzo skromna. Obsługa witryny jest niewygodna, siermiężny projekt graficzny zniechęca, a jedyne co może się podobać, to krótkie recenzje.

– Akademicka

– Antykwariat Naukowy im. J.K. Żupańskiego

Jeden z niewielu antykwariatów prezentujących swoją ofertę na stronach internetowych. Wiele interesujących pozycji i kilka białych kruków.

– Antykwarait Rara Avis

– Bankowa

– Chip – Październik 1998 – „Kupuj inaczej”

– Edukacyjna Under The Bell

– Elefant

– EMPIK

Jest miejscem, gdzie trudno się nudzić. Tutaj nie tylko dokonujemy zakupu, ale również możemy przeczytać kilka nowinek związanych na przykład z autorem książki. Atrakcyjna szata graficzna, duża, często aktualizowana oferta i komfortowa obsługa. Ogromną wadą są skąpe recenzje i wysokie ceny. Mimo to w rankingu przeprowadzonym przez dwutygodnik Komputer Świat EMPIK zajął pierwsze miejsce.

– Internetowa księgarnia informatyczna wydawnictwa Helion

Internetowa księgarnia jednego z najlepszych polskich wydawnictw informatycznych.

– Feniks

Jest księgarnią, która dodatkowo handluje płytami CD, książkami mówionymi dla osób nie widomych. Ma też duży i prężnie działający dział Antykwariat. Wybór książek jest spory i trafny. Można ich spisy oglądać w postaci tematycznych list. Brakuje opisów produktów – sam tytuł i autor to za mało.

– Klub Książki Księgarni Krajowej

Typowy klub książki wysyłkowej. Zaletą są bardzo staranne opisy do każdej pozycji w katalogu. Brak konieczności dokonywania zakupów na przykład co miesiąc. Łatwy i przyjemny sposób obsługi. Jest też wada – wielkość oferty. Niecałe 1800 tytułów to bardzo mało.

– Klub Taniej Książki

Solidnie zaopatrzona księgarnia branżowa. Gdy poszukujemy książki z zakresu szeroko rozumianej informatyki, zdecydowanie powinniśmy się udać na te strony. Oferta jest duża. Atutem są obszerne omówienia najdroższych książek w każdym z działów tematycznych księgarni. Przeglądanie jej zawartości jest wygodne, dużym minusem jest brak regulaminu dokonywania zakupów. Brakuje wskazówek pomagających w korzystaniu z witryny.

– Księgarnia internetowa eXLibris

Książki dotyczące różnych tematów. Z rozwijanych menu można wybrać interesującą dziedzinę lub przeszukać półki wirtualnej księgarni według autora, tytułu lub tematu. Niestety, wybór utrudnia brak szczegółowych opisów pozycji.

– Księgarnia MEKA

Reklamuje się jako największa polska księgarnia internetowa. Ponad 700 tysięcy książek, które znajdują się w jej ofercie, na każdym robi wrażenie. Księgarnia ta współpracuje z witrynami z Niemiec i Stanów Zjednoczonych. Polskich książek można znaleźć niewiele.

– Księgarnia Pascal

Przewodniki, informatory, mapy, atlasy, poradniki medyczne, literatura informatyczna, książki dla dzieci i młodzieży. Przewodniki to podstawa oferty Pascala (polskie edycje angielskiego Gallimarda i amerykańskiego Let,s Go). Elementarz, a zarazem niezbędnik każdego turysty. Wybór odpowiedniej pozycji ułatwiają szczegółowe opisy, recenzje oraz fragmenty tekstów.

– Księgarnia techniczna w Krakowie S.C.

Internetowa witryna jednej z najlepszych księgarni technicznych w Polsce. W zakupach pomogą opisy książek, promocyjne ceny pozwolą zaoszczędzić trochę grosza, a wszystko możesz mieć nie ruszając się z fotela.

– Liber

– Merlin

Jeden z najlepszych polskich sklepów internetowych. Kupowanie w nim książek to duża przyjemność, przede wszystkim dzięki krótkim, ale zawsze obecnym recenzjom przy każdej pozycji w ofercie. Czasami poza opinią krytyka zatrudnionego przez Merlin, przeczytać możemy recenzję jednego z czytelników.

– Nepo

Księgarnia, która może nie wygląda może najlepiej, ale za to jest bardzo dobrze zaopatrzona. Akcje promocyjne, rabaty na tytuły określonych wydawców, krótkie opisy nowości – to atuty. Razi ascetyczna, surowa forma graficzna i niezbyt komfortowa obsługa.

– Net Book

– Ogólnopolskie Centrum Książki

W swojej ofercie ma 14 tys. tytułów. Prymitywny projekt graficzny, brak jakiejkolwiek pomocy w obsłudze witryny i regulaminu zakupów, żadnych recenzji i opisów (czasami tylko zdjęcie okładki i informacja o numerze katalogowym i wydawcy).

– Paragraf

– Wirtualny Sklep

Książki i płyty stanowią główną część oferty. Dokładne opisy oferowanych książek, notki biograficzne o autorach. Interesującym pomysłem jest tematyczny serwis informacyjny aktualizowany codziennie. Minusem jest brak instrukcji poruszania się po witrynie i lakoniczny regulamin zakupów.

– WKRA

b.  Bibliotek:

– Biblioteka Narodowa

Witryna największej i najważniejszej polskiej biblioteki. Informacje o instytucji, porady dla czytelników korzystających z jej zbiorów i udostępniona on line baza danych o zgromadzonych książkach (różne opcje przeszukiwania).

– Biblioteka sieciowa

Kopalnia wiedzy. Pełne wersje utworów literatury światowej i polskiej, liniki do polskich i zagranicznych stron biblioteczno-literackich.

– Biblioteki w Polsce

Na witrynie Biblioteki Głównej WSP w Krakowie. Skarbnica wiedzy dla bibliotekoznawców i szeregowych moli książkowych. Linki do polskich bibliotek uporządkowane według miast oraz do bibliotek sieciowych.

c.   Pozycji książkowych, organizacji oraz instytucji związanych z książką:

– Adam Mickiewicz. Pan Tadeusz

– El gaucho Martin Fierro

– Internetowy serwis książki

Często aktualizowany serwis literacki. Wiele interesujących informacji i linków do stron poświęconych literaturze.

– Książki OnLine

Internetowy katalog nowości wydawniczych. Można zamówić przysyłane e-mailem informacje o nowościach wydawniczych w wybranych przez siebie kategoriach.

– Lem Net

Raj dla lemologów i lemomaniaków. Wszystko o najlepszym polskim pisarzu saince fiction. Analizy twórczości.

– Literatura na świecie

– Mały Książę

Na tej stronie Mały Książę jest Wielkim Królem. Jeśli pożyczyłeś komuś książkę, a bardzo chcesz wrócić do ulubionych fragmentów, możesz przeczytać w Internecie, i to nie tylko po polsku, ale m.in. po francusku czy koreańsku.

– Pan Tadeusz

– Skarbnica literatury polskiej

Teksty wielu utworów literatury polskiej on line od średniowiecza do współczesności.

Alfabetyczny katalog wybranych stron internetowych polskich wydawnictw

– ABC

Prawniczy dom wysyłkowy. Znajdziemy tu elektroniczną wersję katalogu wydawniczego. Wydawnictwo na terenie kraju pokrywa koszty przesyłki.

– BIBUŁA Polskie wydawnictwo niezależne.

Działa od lutego 1998r. Witrynę prowadzi człowiek, który pragnie nawiązać współpracę z bibliofilami. Jego zamiarem jest stworzenie katalogu bibliotek mających powiązanie z Internetem.

– Buisness Press

Bieżący katalog nowości

– C.H Beck –

– Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe

– Fogra

-Infor

– Krajowa Agencja Wydawnicza

– Kurtiak i Ley

– Lupus

– Medium

– Mikom

– Muza

– Nowa Era

– Ossolineum

– Press Publica

– Prima

– Prószyński i S-ka

– PZWL

– Read Me

– Rebis

– Semper

– Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Informator wydawniczy, katalog nowości, księgarnia internetowa jednego z najlepszych polskich wydawnictw.

– StudioEmka

– Universitas

– Vocatio

– W Drodze

– Wiedza i Życie

– WKiŁ

– WNT

– WSiP

  • Wydawnictwo Literackie

– Wydawnictwo PAN

– Wydawnictwo Naukowe PWN

Jeżeli bezskutecznie poszukujemy jakiejś naukowej książki w księgarniach, tu znajdziesz ją na pewno.

– Wydawnictwo POMONA

– Wydawnictwo Sejmowe

– Wydawnictwo UMCS

Słowniczek

ARPA(Advanced Research Projects Agency) – agencja Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych zajmująca się rozwojem nowych technologii i ich wykorzystaniem do celów wojskowych. W dużym stopniu przyczyniła się do rozwoju standardów obowiązujących obecnie w sieci Internet i samego Internetu.

Cookie – metoda zachowywania informacji dotyczących preferencji klienta, a związanych z konkretną witryną WWW, którą ten klient odwiedza.

Formularz – standardowy sposób uzyskiwania informacji od klienta, dostępny na stronach WWW. Typowy formularz składa się z pól tekstowych, pól wyboru oraz zwykle dwóch przycisków.

Grupa wiadomości(newsgroup) – grupa tematyczna dostępna na specjalnym serwerze wiadomości(News Serwer), który umożliwia wysłanie listów do danej grupy oraz ich odczytanie przez użytkowników dysponujących programem o nazwie czytnik wiadomości news reader).

HTML(Hyper Text Markup Lanuage) – język etykiet służących do projektowania stron WWW.

ISP(Internet Service Provider) – dostarczyciel internetowych usług, czyli firma oferująca użytkownikom i innym firmom dostęp do Internetu i jego usług.

Lista dyskusyjna – adres poczty elektronicznej związany z automatycznym systemem do rozsyłania listów elektronicznych do osób, które uprzednio zapisały się na taką listę.

Logowanie – procedura umożliwiająca korzystanie z określonych usług w danym systemie komputerowym. Proces logowania inicjalizuje użytkownik przez wywołanie danej usługi, a następnie podanie odpowiedniego identyfikatora oraz tajnego hasła.

Poczta elektroniczna – jedna z podstawowych usług sieciowych umożliwiająca przesyłanie przesyłek elektronicznych do użytkowników posiadających własne skrzynki pocztowe.

Przeglądarka – program służący do oglądania stron udostępnianych na serwerach WWW. Najpopularniejszy obecnie przeglądarkami są Nescape Navigator oraz Internet Explorer.

Serwer – termin stosowany do programu oferującego określoną usługę w środowisku sieciowym.

Sieć komputerowa(computer network) – system komunikacyjny służący do przesłania danych pomiędzy połączonymi ze sobą na stałe komputerami i urządzeniami preferencyjnymi.

Strona domowa(home page) – główny dokument dostępny na serwerze WWW.

URL(Uniform Resource Lokator) – ujednolicony lokalizator zasobów dostępnych w Internecie. Najczęściej składa się z nazwy protokołu, adresu serwera oraz opcjonalnie numeru portu, nazwy katalogu i pliku.

Usenet – zbiór ponad piętnastu tysięcy grup tematycznych dostępnych na serwerach korzystających z protokołu NNTP do ich odbierania, prezentowania i wzajemnej wymiany.

Pomiar rezultatów kampanii reklamowej w Internecie

Z chwilą uruchomienia serwera WWW jego administrator może określić:

  • liczbę osób odwiedzających dany serwer,
  • strony najczęściej odwiedzane przez      klientów,
  • godziny największego obciążenia      serwera,
  • czas spędzony przez danego klienta      na danym serwerze WWW,
  • błędy powstałe w czasie komunikacji      między klientem i serwerem.

Dane te mogą posłużyć nie tylko do podjęcia decyzji o konieczności zakupu dodatkowe pamięci operacyjnej lub wymianie procesora na szybszy, ale również – do pomiaru sukcesu internetowej witryny. To co wcześniej było niemożliwe lub osiągalne dużym nakładem środków finansowych i organizacyjnych, po uruchomieniu witryny WWW, staje się naturalne i proste, chociaż sposób prezentacji danych może zależeć od posiadanego oprogramowania. Analiza odwiedzin klientów jest możliwa dzięki temu, że serwer WWW zapisuje każde żądanie ze strony klienta (korzystającego z przeglądarki) w pliku zwanym access_log. Format danych tego pliku dla ogromnej większości serwerów WWW zgodny jest ze standardem NCSA lub CERN.

Przykład takiego zapisu:

Pc.xyz.com.pl 193.14.56.32 [13/MAR/!((&:14:11:15 – 0100]

GET /cennik/komputery.html HTTP/1.0 200 1590

Zawiera kolejno:

  • nazwę komputera, z którego nawiązano połączenie,
  • datę,
  • dokładny czas transmisji,
  • nazwę pobranego pliku,
  • wersje protokołu HTTP, kod wynikowy oraz rozmiar pliku.

Istnieją programy zarówno komercyjne jak i darmowe, umożliwiające prezentację wyników zapisanych w pliku log w postaci tabel, a także wykresów.

Kto reklamuje się w Internecie? Księgarstwo polskie na stronach WWW

Pozycja polskich wydawnictw w Internecie

Użytkownik Internetu to najczęściej człowiek młody i wykształcony, student lub pracownik umysłowy. Jest to zatem bardzo atrakcyjny odbiorca dla wydawcy. Wciąż jednak niewielu edytorów zdaje sobie z tego sprawę. Swoje strony w Internecie ma obecnie ok.200 polskich wydawnictw (odsyłacze do większości z nich znajdziemy na stronie WWW firmy BMR (www.bmr.interkom.pl), która rejestruje 150 stron wydawnictw i 160 adresów poczty elektronicznej). W większości są to jednak strony bardzo prymitywne, często nie ukończone. Tylko nieliczni wydawcy prowadzą za pośrednictwem Internetu sprzedaż książek ( Prószyński i Spółka, Muza, ABC) czy publikują w sieci swój katalog i bieżące informacje o działalności firm. W większości strona WWW ogranicza się do adresu, telefonu firmy i nazwiska jej właściciela. Najciekawsze strony maja wydawnictwa informatyczne i prawnicze. Z dużych wydawnictw najlepsze strony mają Prószyński i Spółka oraz Muza. Gorzej przedstawiają się internetowe witryny WSiP i PWN.